Een nieuwe klassieker: de geschiedenis van de Booster

Mensen en hun hang naar adrenaline; hoe meer tegennatuurlijke bewegingen hoe blijer sommigen ervan worden. Al vroeg in de vorige eeuw was er die drang naar sensatie: draaimolens, carrousels en de eerste achtbanen – waar bij deze laatste al snel werd geëxperimenteerd naar het ultieme doel: over de kop gaan!

Het begin

De perfecte looping in een achtbaan liet uiteindelijk tot de jaren ’60 van de vorige eeuw op zich wachten, maar de ondernemende exploitanten op het kermisterrein zaten ondertussen ook niet stil. Ergens tussen de eerst en tweede wereldoorlogen zien we de eerste experimenten en attracties verschijnen die de mens ondersteboven doen hangen, of anders toch in ieder geval dat gevoel mee proberen te geven.

We komen terecht in het Amerika van 1933, de Eyerly Aircraft Corporation maakt machines om piloten te trainen, maar een ondernemer zet al snel zo’n “loop-O-plane” in zijn pretpark en het blijkt meteen een groot succes te zijn. Het gegeven is simpel, een centrale arm met hieraan twee gondels, die heen en weer schommelen tot ze een volledige omwenteling maken. Het eerste exemplaar van deze attractie komt in 1937 naar Engeland. En oh ja, de Eyerly Aircraft Corporation is ook verantwoordelijk voor het uitvinden van de Octopus, om nog maar een klassieker te noemen.

Een tweede attractie is erg populair na de tweede wereldoorlog; de “dive bomber“ is een variant op de loop-O-plane, maar deze attractie laat de passagiers op zo’n manier draaien dat ze zelf niet echt meer op zijn kop komen te hangen.  De attractie is echter een stuk hoger en sneller dan de loop-O-plane.

Nederland

Ook in Nederland zijn beide attracties op de kermis te vinden en links en rechts in Europa zien we ook varianten die zelf, of in opdracht gebouwd zijn. In Tilburg zien we tot in de jaren ’70 de attractie “Boemerang“, maar in de jaren ’50 reist de familie Janvier met de attractie “Star”, wat een variant op de loop-O-plane is en in 1956 op de Tilburgse kermis regelmatig een opstopping veroorzaakte omdat zoveel mensen bleven staan kijken. De originele loop-O-plane was trouwens net iets meer dan 4 meter hoog, de looping was dus zo’n 8 meter de hoogte in.

En toen? Toen werd het stil rond deze attracties. Er kwamen geen nieuwe varianten meer op de markt en er brak een nieuw tijdperk aan voor het over de kop zwieren van mensen. Attracties als de Enterprise, UFO, Round-Up, Moonlift, Flying Cars – maar ook de opkomst van de stalen achtbaan met zijn loopings en kurketrekkers in de pretparken deed de vraag naar de kleine loopingschommels stagneren. Wel zien we nog een tweetal grote attracties die voortkomen uit de schommelschepen: de Ranger en de dubbele Tornado.

Booster!

De techniek en veiligheid schreden echter voort en de Fabbri group uit Italië, een van de grootste attractiefabrikanten ter wereld, presenteerde in het jaar 2000 een gloednieuwe attractie: Booster!  Een grote centrale mast, met hieraan bevestigd een lange arm, en op de uiteindes van de arm een gondel waar vier personen in kunnen plaatsnemen. De gondels kunnen ook nog rond hun as bewegen. Bij het in- en uitstappen bevindt een van de gondels zich op de maximale hoogte van 27 meter en bied deze een fraai uitzicht over de stad en de kermis. Als de molen gaat draaien, dan zwiepen de gondels rond, waardoor je met enige regelmaat over de kop zwiert.

De familie Ordelman had de première van hun Fabbri Booster tijdens de Tilburgse kermis in 2001. Na de aankondiging van de attractie reageerden niet alle kermisliefhebbers even enthousiast: “meer voor op een jaarmarkt”, “nooit rendabel te krijgen”, “waarschijnlijk saai”, is zomaar een greep van de reacties die toen te lezen waren op de diverse kermisfora. Ik denk dat we kunnen stellen dat dat toch anders uitgepakt heeft.

Fabrikant Fabbri heeft meer dan 100 Boosters verkocht in meer dan 20 landen, in zowel vaste als transportabele vorm. Daarnaast weet je dat je iets goed in handen hebt als er kopieën verschijnen gebouwd door andere fabrikanten.

Niet lang daarna kwam al de Italiaanse concurrent Zamperla op de markt met de “Turbo Force”, deze was een fractie lager en is bij lange na niet zoveel verkocht als het origineel van Fabbri.

KMG

Er is echter 1 fabrikant te noemen die wel goed heeft mee kunnen profiteren van deze hernieuwde populariteit van loopingschommels en dat het Nederlandse KMG. Hun “Speed” model is erg populair gebleken in de Verenigde Staten en ook in Europa reizen er enkele rond. Vanwege de gelijkenis met de attractie van Fabbri, wordt deze in de volksmond ook wel de KMG Booster genoemd. KMG heeft tot nu toe echter het laatste woord, want de “Speed32” kennen wij als “Airborne” en dit is momenteel de hoogste en snelste booster-variant die op reis is.

Een vermeldenswaardige variant op de standaard booster en waarvan er maar 1 exemplaar reist, is een booster met niet 1, maar met twee armen aan de centrale mast en dan op zo’n manier dat er een kleine arm aan de mast vastzit en de langere arm weer aan de kleine. Je krijgt zo een heel ander ritverloop, waar je voor je gevoel als een soort zweepslag steeds op een onverwachte plek een extra zwiep meekrijgt.

Boosters zijn nu 25 jaar na het eerste exemplaar niet meer weg te denken van de kermis. In Nederland kennen we onder meer de originele Booster, de Booster-Maxx, de Gladiator/Turbine, en natuurlijk de eerdergenoemde Airborne. De Gladiator is overigens van de Nederlandse fabrikant Mondial en heeft als extraatje dat de gondels ook nog eens om hun andere as kunnen draaien; naar links- en rechtsom dus. Deze molen was lange tijd de hoogste booster variant met zijn 62 meter hoogte. Momenteel is de Gladiator voornamelijk op de Duitse kermissen te bewonderen.

De Booster blijkt onverminderd populair en dus zien we de boosters niet alleen op de hele grote kermissen, maar ook op de grotere dorpskermissen en op evenementen. Het wachten is dan ook op wat de volgende zet gaat zijn. Fabrikant Fabbri heeft op zijn website alvast een Booster van 75 meter hoog aangekondigd, maar een reizend exemplaar was bij het schrijven van dit artikel (2026) nog niet verkocht.