Tijdlijn Tilburgse kermis
In 776 voor dat de jaartelling begon, vonden in het plaatsje Olympia de eerste olympische spelen plaats. Op schilderingen is te zien hoe aanwezige artiesten de mensen vermaakten met jongleren, acrobatiek, muziek en dans.
Deze groep artiesten trok van het ene evenement naar het andere, alwaar zij in eenvoudige tenten leefden en van overdag tot diep in de avond het publiek vermaakten.
Waarschijnlijk waren dit soort artiesten er al veel langer en trokken zij, met hun familie en al hun bezittingen, van de ene naar de andere stad om daar het volk te vermaken tijdens een jaarmarkt of andere gebeurtenis. Hieruit zijn geleidelijk het circus, maar ook de kermis ontstaan. De reizigers namen steeds vaker eigen theatertenten en attracties mee. Rond 1900 kregen de attracties de overhand, dankzij natuurlijk de stoommachine en de elektriciteit.
Het rondreizen en het vermaken van mensen is vandaag de dag nog steeds de grootste drijfveer voor de kermisfamilies. Het is een wereld van hard werken, waar je in opgroeit en waar je gehecht aan raakt.
Helaas is er weinig tot niets bekend over de oude kermis in Tilburg, er zijn weinig tot geen documenten gevonden over feesten, markten of ook maar iets van dien aard. Alles van ver voor 1880 blijft een mysterie. Wij hebben nog wel referenties gevonden uit kranten tot aan 1852, maar daarvoor houdt het op.
Dat wil niet zeggen dat we helemaal niets weten natuurlijk. Als we in de geschiedenis van de stad en de kermis duiken, komen we toch wel een paar leuke weetjes tegen:
De nieuwe Heikese kerk is klaar.
Op 9 oktober 1483 werd hij ingewijd. Het vermoeden bestaat dat op het voorplein bij deze kerk en steeds rond de inwijdingsdatum, er terugkerende jaarlijkse feestelijkheden waren. Wellicht een voorloper van de jaarmarkten of zelfs de kermis. Het is niet helemaal duidelijk of dat plein al eerder als marktplein fungeerde en misschien al een plaats was waar de oogst gevierd werd.
Eerste vermelding van een kermis in relatie tot Tilburg.
Vrijwilliger Ad Pijnenburg, van het Regionaal Archief Tilburg, stuitte in een oude tekst op een betaling die gedaan moest worden vóór “Tilborchse kermisse”.
Al tientallen jaren is de oudste verwijzing naar de kermis die uit 1570, maar in 2016 is deze uit 1567 dus gevonden.
In deze akte heeft Jan Peter Huijben een schuld aan Jan Cornelissen Gerritsen die het er niet bij laat zitten. Al met al een ingewikkelde akte omdat er in die tijd ook al heel wat regels en voorwaarden bestonden voor dat men over mocht gaan tot openbare verkoop om de schuld te voldaan te krijgen.
Het maakte dat de kermis in 2017 plots de “450e” editie zou zijn en niet in 2020.
De – sinds 2016 – een na oudste vermelding van de Tilburgse kermis dateert van 1570. Tussen een hertrouwde moeder en haar kinderen werd een schikking getroffen over het bezit van de overleden vader. De moeder kreeg als tegemoetkoming van de kinderen een half mud rogge ‘te leveren tot augst oft inder kermisse van Tilborch naestcomende’. Uit het gebruik om met de kermis betalingen te doen, blijkt dat het feest al langer moet hebben bestaan.
De eerste rups “Caterpillar” op de Tilburgse kermis.
Op het Piusplein staat dit jaar een van de grootste reizende achtbanen van dat moment, de Majestic Railway.
De baan is 15m hoog en maar liefst 1500m lang. Of het kermismeters zijn kunnen we helaas niet controleren.
(De foto is genomen in Den Bosch.)
Ook in 1933, de steile wand – de spectaculaire motor stunt show